Hải quan – XNK & Tem điện tử

Luật Hải quan sửa đổi 2026: 8 điểm mới doanh nghiệp XNK cần biết

Người viếtKế toán Vinata
Cập nhật11/11/2026
Thời gian đọc15 phút
Luật Hải quan sửa đổi 2026: 8 điểm mới doanh nghiệp XNK cần biết

Trả lời nhanh: Luật Hải quan sửa đổi 2026 (Luật số 11/2026/QH16) được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 và có hiệu lực từ 01/3/2027. Luật bổ sung cơ chế quản lý hàng hóa qua thương mại điện tử, nâng thời hạn lưu giữ hàng tại kho ngoại quan lên tối đa 24 tháng, điều chỉnh thời hạn kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp, bỏ điều kiện kinh doanh đối với đại lý làm thủ tục hải quan và bãi bỏ loại hình kho bảo thuế. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên rà soát quy trình nội bộ ngay từ bây giờ để chuyển đổi thuận lợi.

Sau hơn 10 năm áp dụng Luật Hải quan 2014, hoạt động xuất nhập khẩu đã thay đổi rất nhiều: thương mại điện tử xuyên biên giới bùng nổ, dữ liệu điện tử thay thế dần chứng từ giấy, cơ quan hải quan được tổ chức lại theo mô hình mới. Luật Hải quan sửa đổi 2026 ra đời để đáp ứng những thay đổi đó, theo hướng giảm thủ tục, tăng số hóa và chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm. Bài viết dưới đây của Kế toán Vinata tổng hợp 8 điểm mới quan trọng nhất, kèm phân tích tác động và việc anh/chị cần chuẩn bị.

Luật Hải quan sửa đổi 2026 là gì, có hiệu lực khi nào?

Đây là Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan, số hiệu 11/2026/QH16, gồm 4 điều, được Quốc hội khóa XVI thông qua sáng ngày 23/8/2026 với 471/474 đại biểu có mặt tán thành. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027.

Luật không thay thế toàn bộ Luật Hải quan 2014 mà sửa đổi, bổ sung những nội dung còn vướng mắc, đồng thời sửa một số luật liên quan ở mức kỹ thuật. Theo Bộ Tài chính, có 13 nội dung giao Chính phủ và 7 nội dung giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết. Bộ Tài chính đang xây dựng 1 nghị định và 2 thông tư hướng dẫn, đã tổ chức tham vấn doanh nghiệp trong tháng 9/2026.

Thông tin nhanh về văn bản

  • Tên văn bản: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan.
  • Số hiệu: 11/2026/QH16.
  • Ngày thông qua: 23/8/2026 (Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI).
  • Ngày hiệu lực: 01/3/2027.
  • Văn bản hướng dẫn dự kiến: 1 nghị định của Chính phủ và 2 thông tư của Bộ Tài chính.

Bảng tóm tắt 8 điểm mới của Luật Hải quan sửa đổi 2026

Bảng dưới đây giúp doanh nghiệp nắm nhanh những thay đổi có tác động trực tiếp đến hoạt động xuất nhập khẩu.

STT Nội dung Quy định mới Đối tượng chịu tác động
1 Hàng hóa qua thương mại điện tử Thuộc phạm vi kiểm tra, giám sát hải quan; nền tảng phải kết nối dữ liệu; định danh, xác thực điện tử Sàn TMĐT, người mua bán xuyên biên giới, doanh nghiệp chuyển phát
2 Cơ chế một cửa quốc gia Không yêu cầu nộp lại chứng từ đã nộp; không yêu cầu bản giấy với dữ liệu đã chia sẻ Mọi doanh nghiệp XNK
3 Kiểm tra sau thông quan Thời hạn kiểm tra tại trụ sở người khai hải quan không quá 20 ngày (trước đây tối đa 10 ngày làm việc) Doanh nghiệp được kiểm tra sau thông quan
4 Quản lý tuân thủ Tách quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ; doanh nghiệp tuân thủ tốt được ưu tiên Mọi doanh nghiệp XNK
5 Kho ngoại quan Hàng lưu giữ không quá 24 tháng kể từ ngày gửi kho Chủ hàng, doanh nghiệp kho bãi, logistics
6 Kho bảo thuế Bãi bỏ loại hình kho bảo thuế Doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu
7 Đại lý làm thủ tục hải quan Bỏ điều kiện kinh doanh, chuyển sang hậu kiểm Đại lý hải quan, công ty logistics
8 Tổ chức bộ máy, sở hữu trí tuệ Đổi tên đơn vị hải quan; hải quan chủ động tạm dừng thông quan hàng nghi xâm phạm quyền SHTT Doanh nghiệp XNK, chủ sở hữu quyền
So sánh điểm mới Luật Hải quan sửa đổi 2026 với Luật Hải quan 2014
So sánh một số quy định trước và sau khi Luật Hải quan sửa đổi 2026 có hiệu lực (01/3/2027).

Hàng hóa mua bán qua thương mại điện tử được quản lý thế nào?

Luật mới chính thức đưa hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử vào phạm vi kiểm tra, giám sát hải quan và giao Chính phủ quy định chi tiết. Đây là điểm mới đáng chú ý nhất, bởi trước đây Luật Hải quan 2014 chưa có quy định riêng cho loại giao dịch này.

Các nội dung chính gồm:

  • Luật quy định các nguyên tắc cơ bản; ngưỡng giá trị, quy trình và lộ trình định danh, xác thực điện tử sẽ do Chính phủ quy định để linh hoạt theo thực tiễn.
  • Bổ sung trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu của nhà cung cấp nền tảng thương mại điện tử nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam.
  • Bổ sung nghĩa vụ của doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh, nhà cung cấp nền tảng thương mại điện tử, đơn vị cung cấp dịch vụ trung chuyển, quá cảnh, phù hợp với Công ước Kyoto.

Với các shop nhập hàng qua sàn quốc tế hoặc bán hàng ra nước ngoài, thay đổi này có nghĩa là dữ liệu giao dịch sẽ được cơ quan hải quan đối chiếu chặt chẽ hơn. Kết hợp với việc cơ quan thuế đã quản lý doanh thu bán hàng qua sàn, việc kê khai trung thực trở thành yêu cầu bắt buộc chứ không còn là lựa chọn.

Cơ chế một cửa quốc gia giúp doanh nghiệp giảm giấy tờ ra sao?

Luật bổ sung nguyên tắc người khai hải quan không phải nộp lại chứng từ đã nộp qua Cơ chế một cửa quốc gia, và cơ quan nhà nước không yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản giấy đối với dữ liệu đã được chia sẻ trên hệ thống.

Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp từng phải xuất trình lại giấy phép, kết quả kiểm tra chuyên ngành bản giấy dù đã có trên hệ thống. Quy định mới hướng đến việc chấm dứt tình trạng này, đồng thời Luật ưu tiên nguồn lực đầu tư hạ tầng hải quan số. Doanh nghiệp vẫn cần lưu trữ chứng từ điện tử đầy đủ, đúng thời hạn để sẵn sàng giải trình khi bị kiểm tra.

Kiểm tra sau thông quan thay đổi gì theo Luật Hải quan sửa đổi 2026?

Thời hạn kiểm tra sau thông quan tại trụ sở người khai hải quan được điều chỉnh thành không quá 20 ngày, thay cho mức tối đa 10 ngày làm việc trước đây; Chính phủ sẽ quy định chi tiết. Song song, Luật thể hiện rõ định hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm.

Điều này có hai mặt. Mặt tích cực là hàng hóa được thông quan nhanh hơn, chi phí lưu kho, lưu bãi giảm. Mặt cần lưu ý là trách nhiệm tự khai, tự chịu trách nhiệm của doanh nghiệp tăng lên; sai sót về mã HS, trị giá, xuất xứ có thể bị phát hiện sau khi hàng đã thông quan và bị truy thu thuế, xử phạt. Anh/chị có thể tham khảo thêm bài khai bổ sung hồ sơ hải quan để không bị phạt và mức xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan.

Quản lý tuân thủ được tách riêng khỏi quản lý rủi ro

Luật tách quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ thành hai nội dung riêng, giao Chính phủ quy định chi tiết. Cơ quan hải quan thu thập dữ liệu, đánh giá mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, hỗ trợ tuân thủ tự nguyện và áp dụng biện pháp quản lý tương ứng, có ứng dụng công nghệ số, dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được hưởng thuận lợi hơn trong thủ tục, kiểm tra. Ngược lại, doanh nghiệp có lịch sử vi phạm sẽ bị kiểm tra nhiều hơn.

Thời hạn lưu giữ hàng tại kho ngoại quan là bao lâu?

Theo Luật Hải quan sửa đổi 2026, hàng hóa gửi kho ngoại quan được lưu giữ không quá 24 tháng kể từ ngày được gửi vào kho. Trước đây, Luật Hải quan 2014 cho phép lưu giữ 12 tháng và được gia hạn một lần không quá 12 tháng nếu có lý do chính đáng, phải xin ý kiến cơ quan hải quan.

Luật cũng bổ sung địa điểm thành lập kho ngoại quan, điểm thu gom hàng lẻ, địa điểm tập kết hàng hóa trong khu thương mại tự do, trung tâm logistics, khu công nghệ số tập trung, cụm công nghiệp; đồng thời giảm bớt yêu cầu báo cáo đối với kho bãi và tăng ứng dụng công nghệ thông tin.

Ví dụ tính thời hạn lưu kho ngoại quan

Công ty A gửi lô linh kiện nhập khẩu vào kho ngoại quan ngày 15/3/2027 (sau khi luật mới có hiệu lực) để chờ đơn hàng tái xuất.

  • Theo luật cũ: thời hạn ban đầu đến 15/3/2028; muốn lưu tiếp phải làm thủ tục gia hạn, tối đa thêm 12 tháng.
  • Theo luật mới: hàng được lưu giữ không quá 24 tháng, tức đến hết thời hạn 24 tháng tính từ ngày 15/3/2027 mà không phải làm thủ tục gia hạn giữa kỳ.
  • Lưu ý: trước khi hết 24 tháng, Công ty A phải đưa hàng ra khỏi kho (tái xuất, nhập khẩu vào nội địa hoặc xử lý theo quy định). Với hàng gửi kho trước ngày 01/3/2027, anh/chị cần theo dõi quy định chuyển tiếp tại văn bản hướng dẫn.

Kho bảo thuế bị bãi bỏ ảnh hưởng đến ai?

Luật mới bãi bỏ loại hình kho bảo thuế. Theo Bộ Tài chính, hiện cả nước chỉ có một kho bảo thuế tại TP. Hồ Chí Minh, nên tác động thực tế không lớn. Doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu đang sử dụng loại hình này cần làm việc với cơ quan hải quan về phương án chuyển đổi, chẳng hạn chuyển sang loại hình sản xuất xuất khẩu thông thường hoặc kho ngoại quan, trước ngày 01/3/2027.

Bên cạnh đó, Luật bỏ quy định về địa điểm cửa hàng miễn thuế trong nội địa; khái niệm “kiểm định hải quan” cũng không còn được giữ lại trong luật.

Thông tư 142/2026/TT-BTC: Thủ tục hải quan hàng chuyển phát nhanh mớiĐọc thêmThông tư 142/2026/TT-BTC: Thủ tục hải quan hàng chuyển phát nhanh mớiThông tư 142/2026/TT-BTC có hiệu lực từ 16/11/2026 thay đổi thủ tục hải quan hàng bưu chính, chuyển phát nhanh: phân nhóm hàng trị giá thấp,…

Đại lý làm thủ tục hải quan có những thay đổi gì?

Luật bỏ điều kiện kinh doanh đối với đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý, phù hợp với Luật Đầu tư. Bộ Tài chính chỉ quy định về quản lý và hoạt động của đại lý; công tác quản lý chuyển sang hậu kiểm dựa trên chuẩn mực nghiệp vụ.

Với doanh nghiệp logistics, đây là cơ hội mở rộng dịch vụ vì rào cản gia nhập giảm. Tuy nhiên, với chủ hàng, việc lựa chọn đại lý cần thận trọng hơn: thị trường có thể xuất hiện nhiều đơn vị mới, chất lượng không đồng đều. Doanh nghiệp nên ký hợp đồng ủy quyền rõ ràng, phân định trách nhiệm khi khai sai và yêu cầu đại lý cung cấp đầy đủ dữ liệu tờ khai.

Bộ máy hải quan và quy định sở hữu trí tuệ thay đổi thế nào?

Luật cập nhật tên gọi các đơn vị theo mô hình tổ chức mới: “Tổng cục Hải quan” đổi thành “Cục Hải quan”; Cục Hải quan tỉnh, thành phố đổi thành “Hải quan khu vực”; các chi cục hải quan cửa khẩu đổi thành “Hải quan cửa khẩu”, “Hải quan ngoài cửa khẩu”. Doanh nghiệp cần cập nhật tên cơ quan tiếp nhận trên hồ sơ, công văn gửi hải quan.

Về sở hữu trí tuệ, cơ quan hải quan được chủ động tạm dừng làm thủ tục hải quan đối với hàng hóa có dấu hiệu xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khi có căn cứ rõ ràng và phải thông báo ngay cho chủ thể quyền. Nếu trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày thông báo, chủ thể quyền không khởi kiện dân sự và cơ quan hải quan không thụ lý vụ việc theo thủ tục xử phạt hành chính, hàng hóa được tiếp tục thông quan.

Doanh nghiệp xuất nhập khẩu cần chuẩn bị gì trước ngày 01/3/2027?

Doanh nghiệp nên tận dụng khoảng 4 tháng còn lại để rà soát quy trình, dữ liệu và hợp đồng. Các bước gợi ý:

  1. Rà soát dữ liệu tờ khai 3–5 năm gần nhất: mã HS, trị giá, xuất xứ, định mức (với hàng gia công, sản xuất xuất khẩu) để chủ động khai bổ sung nếu phát hiện sai sót.
  2. Chuẩn hóa lưu trữ chứng từ điện tử: hợp đồng, hóa đơn, vận đơn, chứng từ thanh toán, C/O, giấy phép phải được lưu đầy đủ và tra cứu nhanh.
  3. Kiểm tra hàng tồn tại kho ngoại quan, kho bảo thuế: lập kế hoạch xử lý, chuyển đổi phù hợp với quy định mới.
  4. Đánh giá lại đại lý hải quan, đối tác logistics: xem lại hợp đồng ủy quyền, điều khoản trách nhiệm.
  5. Với doanh nghiệp bán hàng qua sàn xuyên biên giới: chuẩn bị thông tin định danh, đồng bộ dữ liệu bán hàng với kê khai thuế.
  6. Theo dõi nghị định, thông tư hướng dẫn: đặc biệt về ngưỡng giá trị hàng TMĐT, thủ tục kiểm tra sau thông quan và quy định chuyển tiếp.

Kinh nghiệm thực tế từ Kế toán Vinata

Qua quá trình hỗ trợ khách hàng xuất nhập khẩu, chúng tôi nhận thấy phần lớn rủi ro khi bị kiểm tra sau thông quan không nằm ở hành vi cố ý mà ở sự thiếu đồng bộ giữa bộ phận xuất nhập khẩu và bộ phận kế toán. Ví dụ thường gặp: trị giá khai hải quan không khớp với giá trị hạch toán do phát sinh phí bản quyền, chiết khấu, chi phí vận chuyển nội địa nước ngoài; tờ khai tạm nhập tái xuất quá hạn nhưng chưa được theo dõi; số liệu nhập – xuất – tồn nguyên liệu gia công lệch với sổ kho.

Khi luật mới tăng cường hậu kiểm và quản lý tuân thủ dựa trên dữ liệu, những sai lệch nhỏ này sẽ dễ bị phát hiện hơn. Kinh nghiệm của chúng tôi là doanh nghiệp nên đối chiếu dữ liệu tờ khai với sổ sách kế toán theo tháng, thay vì đợi cuối năm hoặc đợi có quyết định kiểm tra mới rà soát. Một bảng đối chiếu đơn giản theo số tờ khai, hóa đơn thương mại, chứng từ thanh toán và bút toán hạch toán đã giúp nhiều khách hàng của Vinata giải trình nhanh, tránh bị ấn định thuế.

Ngoài ra, doanh nghiệp nhập khẩu hàng hóa có tem điện tử như rượu, thuốc lá cần đặc biệt chú ý: dữ liệu tờ khai nhập khẩu, số lượng tem mua và tem sử dụng phải khớp nhau, vì đây là nhóm hàng được cơ quan quản lý theo dõi rất chặt.

Câu hỏi thường gặp

Luật Hải quan sửa đổi 2026 có hiệu lực từ ngày nào?

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan (Luật số 11/2026/QH16) được Quốc hội thông qua ngày 23/8/2026 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2027. Từ nay đến thời điểm đó, doanh nghiệp vẫn làm thủ tục theo Luật Hải quan 2014 và các văn bản hướng dẫn hiện hành.

Hàng gửi kho ngoại quan được lưu giữ tối đa bao lâu theo luật mới?

Theo Luật Hải quan sửa đổi 2026, hàng hóa gửi kho ngoại quan được lưu giữ không quá 24 tháng kể từ ngày được gửi vào kho, thay cho cơ chế 12 tháng cộng gia hạn tối đa 12 tháng như trước đây.

Đại lý làm thủ tục hải quan có còn phải đáp ứng điều kiện kinh doanh không?

Luật mới bỏ điều kiện kinh doanh đối với đại lý làm thủ tục hải quan và nhân viên đại lý, phù hợp với Luật Đầu tư. Bộ Tài chính chỉ quy định về quản lý, hoạt động và cơ quan hải quan chuyển sang hậu kiểm theo chuẩn mực nghiệp vụ.

Người bán hàng qua sàn thương mại điện tử xuyên biên giới bị ảnh hưởng thế nào?

Hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử thuộc phạm vi kiểm tra, giám sát hải quan; nhà cung cấp nền tảng, kể cả nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở tại Việt Nam, có trách nhiệm kết nối, cung cấp dữ liệu. Ngưỡng giá trị, quy trình và lộ trình định danh, xác thực điện tử sẽ do Chính phủ quy định.

Thời hạn kiểm tra sau thông quan tại trụ sở doanh nghiệp thay đổi ra sao?

Thời hạn kiểm tra sau thông quan tại trụ sở người khai hải quan được điều chỉnh từ tối đa 10 ngày làm việc thành không quá 20 ngày; Chính phủ sẽ quy định chi tiết. Doanh nghiệp nên chuẩn bị hồ sơ, chứng từ đầy đủ để rút ngắn thời gian làm việc với đoàn kiểm tra.

Căn cứ pháp lý và nguồn tham khảo

Dịch vụ hải quan – xuất nhập khẩu của Kế toán Vinata

Kế toán Vinata hỗ trợ doanh nghiệp rà soát hồ sơ hải quan, đối chiếu dữ liệu tờ khai với sổ sách kế toán, chuẩn bị hồ sơ kiểm tra sau thông quan, khai bổ sung, đăng ký và quyết toán tem điện tử rượu, thuốc lá, cùng dịch vụ kế toán thuế trọn gói cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Nếu anh/chị cần đánh giá tác động của Luật Hải quan sửa đổi 2026 đến hoạt động của doanh nghiệp mình, vui lòng liên hệ Kế toán Vinata qua thông tin ở cuối trang.

Tác giả: Kế toán Vinata
Cập nhật lần cuối: 05/11/2026

Lưu ý: Bài viết mang tính chất tham khảo, tổng hợp từ nguồn thông tin chính thống tại thời điểm cập nhật. Các nội dung chi tiết sẽ được hướng dẫn tại nghị định, thông tư của Chính phủ và Bộ Tài chính; doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc tham vấn chuyên gia trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể.

Tin liên quan

.Chat với chúng tôi qua Zalo
.Chat ngay để nhận tư vấn