Kế toán & Báo cáo tài chính

Kiểm kê tài sản cuối năm 2026: quy trình 6 bước, xử lý chênh lệch

Người viếtKế toán Vinata
Cập nhật11/11/2026
Thời gian đọc15 phút
Kiểm kê tài sản cuối năm 2026: quy trình 6 bước, xử lý chênh lệch

Trả lời nhanh: Theo Điều 40 Luật Kế toán số 88/2015/QH13, doanh nghiệp bắt buộc phải kiểm kê tài sản cuối kỳ kế toán năm, tức là với năm tài chính theo năm dương lịch thì kiểm kê tại thời điểm 31/12/2026. Sau kiểm kê phải lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm kê, xác định nguyên nhân chênh lệch và ghi nhận kết quả xử lý vào sổ kế toán trước khi lập báo cáo tài chính năm 2026. Đây cũng là năm đầu tiên phần lớn doanh nghiệp lập báo cáo tài chính theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, nên quy trình kiểm kê cần được chuẩn hóa ngay từ bây giờ.

Kiểm kê tài sản cuối năm 2026 không chỉ là thủ tục “đếm hàng cho có”. Kết quả kiểm kê quyết định số dư hàng tồn kho, tài sản cố định, tiền mặt, công nợ trên báo cáo tài chính, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận và số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp. Bài viết dưới đây giúp anh/chị nắm rõ căn cứ pháp lý, phạm vi, quy trình từng bước, cách xử lý thừa thiếu và những lỗi thường gặp khi kiểm kê tài sản cuối năm.

Kiểm kê tài sản cuối năm là gì và vì sao bắt buộc?

Kiểm kê tài sản là việc cân, đong, đo, đếm số lượng; xác nhận và đánh giá chất lượng, giá trị của tài sản, nguồn vốn hiện có tại thời điểm kiểm kê để đối chiếu với số liệu trên sổ kế toán. Đây là định nghĩa tại khoản 1 Điều 40 Luật Kế toán 2015, và nội dung Điều 40 không bị sửa đổi bởi Luật số 56/2024/QH15 (luật sửa đổi một số điều của Luật Kế toán và các luật tài chính khác).

Lý do bắt buộc rất rõ ràng: sổ sách chỉ phản ánh những gì được ghi chép, còn thực tế có thể khác do hao hụt, mất mát, hư hỏng, ghi nhầm, nhập xuất chưa lập chứng từ. Nếu không kiểm kê, báo cáo tài chính có thể trình bày sai lệch trọng yếu, dẫn đến rủi ro khi cơ quan thuế kiểm tra, khi kiểm toán hoặc khi doanh nghiệp vay vốn ngân hàng.

Những trường hợp doanh nghiệp phải kiểm kê tài sản

Ngoài thời điểm cuối kỳ kế toán năm, khoản 2 Điều 40 Luật Kế toán còn yêu cầu kiểm kê trong các trường hợp sau:

  • Cuối kỳ kế toán năm.
  • Đơn vị kế toán bị chia, tách, hợp nhất, sáp nhập, giải thể, chấm dứt hoạt động, phá sản hoặc bán, cho thuê.
  • Đơn vị kế toán được chuyển đổi loại hình hoặc hình thức sở hữu.
  • Xảy ra hỏa hoạn, lũ lụt và các thiệt hại bất thường khác.
  • Đánh giá lại tài sản theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
  • Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Như vậy, nếu trong năm 2026 doanh nghiệp đã chuyển đổi từ công ty TNHH sang công ty cổ phần, hoặc kho hàng bị ảnh hưởng bởi mưa lũ, thì ngoài lần kiểm kê cuối năm, anh/chị cần có hồ sơ kiểm kê tại thời điểm phát sinh sự kiện.

Kiểm kê tài sản cuối năm 2026 có gì khác vì Thông tư 99?

Điểm khác lớn nhất là năm 2026 là năm tài chính đầu tiên áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp. Thông tư này được Bộ Tài chính ban hành ngày 27/10/2025, thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/01/2026 và áp dụng cho năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026 (khoản 1 Điều 31).

Với hoạt động kiểm kê, Thông tư 99 tác động theo ba hướng:

  • Chủ động thiết kế chứng từ: doanh nghiệp được tự thiết kế, sửa đổi, bổ sung chứng từ, sổ kế toán, kể cả mẫu biên bản kiểm kê, nhưng phải ban hành quy chế hạch toán kế toán (hoặc tài liệu tương đương) và chịu trách nhiệm trước pháp luật.
  • Quy chế quản trị, kiểm soát nội bộ: Thông tư yêu cầu phân định trách nhiệm từng khâu; hội đồng kiểm kê, người phê duyệt xử lý chênh lệch nên được ghi rõ trong quy chế.
  • Hệ thống tài khoản thay đổi: một số tài khoản bị bãi bỏ hoặc thay đổi cách hạch toán; số liệu sau kiểm kê phải được ghi vào đúng tài khoản theo hệ thống mới trước khi khóa sổ.

Lưu ý: doanh nghiệp có năm tài chính không trùng năm dương lịch (ví dụ 01/7 đến 30/6) thì theo hướng dẫn của Bộ Tài chính, Thông tư 99 được áp dụng từ đầu năm tài chính bắt đầu sau ngày 01/01/2026, tức từ 01/7/2026. Thời điểm kiểm kê cuối năm của nhóm doanh nghiệp này là ngày kết thúc năm tài chính, không phải 31/12.

Bảng tóm tắt kiểm kê tài sản cuối năm 2026

Nội dung Quy định / khuyến nghị Căn cứ
Thời điểm kiểm kê bắt buộc Cuối kỳ kế toán năm (31/12/2026 với năm dương lịch) Điểm a khoản 2 Điều 40 Luật Kế toán 2015
Đối tượng kiểm kê Tiền mặt, hàng tồn kho, tài sản cố định, công cụ dụng cụ, công nợ, nguồn vốn Khoản 1 Điều 40 Luật Kế toán 2015
Hồ sơ bắt buộc Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm kê, có chữ ký người lập và người ký Khoản 3, 4 Điều 40 Luật Kế toán 2015
Xử lý chênh lệch Xác định nguyên nhân, phản ánh số chênh lệch và kết quả xử lý vào sổ trước khi lập BCTC Khoản 3 Điều 40 Luật Kế toán 2015
Mẫu biểu Doanh nghiệp tự thiết kế hoặc dùng mẫu hướng dẫn, quy định trong quy chế hạch toán Thông tư 99/2025/TT-BTC
Thời gian nên chuẩn bị Lập kế hoạch từ giữa tháng 12, kiểm kê sát 31/12 hoặc ngày đầu tháng 01 rồi tính lùi Kinh nghiệm thực tế
Quy trình kiểm kê tài sản cuối năm 2026 gồm 6 bước
Quy trình 6 bước kiểm kê tài sản cuối năm 2026 theo Luật Kế toán và Thông tư 99

Cần kiểm kê những loại tài sản nào cuối năm?

Câu trả lời ngắn: kiểm kê toàn bộ tài sản và nguồn vốn có trên bảng cân đối kế toán, với mức độ chi tiết tùy theo loại. Thực tế, doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tập trung vào năm nhóm sau:

1. Tiền mặt tại quỹ và tiền gửi ngân hàng

Kiểm đếm tiền mặt theo từng mệnh giá, lập biên bản kiểm kê quỹ có chữ ký của thủ quỹ, kế toán và người phụ trách. Với tiền gửi ngân hàng, đối chiếu số dư sổ kế toán với sổ phụ hoặc xác nhận số dư của ngân hàng tại ngày 31/12. Chênh lệch thường do phí ngân hàng, lãi tiền gửi chưa hạch toán hoặc khoản tiền đang chuyển.

2. Hàng tồn kho: nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ, thành phẩm, hàng hóa

Đây là phần tốn công nhất và dễ sai nhất. Cần đếm thực tế theo từng mã hàng, ghi nhận tình trạng chất lượng (còn tốt, kém phẩm chất, hết hạn, chậm luân chuyển). Hàng gửi đi bán, hàng gửi gia công, hàng mua đang đi đường phải được xác nhận bằng chứng từ hoặc thư xác nhận của bên giữ hàng.

3. Tài sản cố định và chi phí xây dựng dở dang

Đối chiếu từng tài sản với thẻ tài sản cố định: còn sử dụng, hỏng chờ thanh lý, đã cho thuê hoặc cho mượn. Tài sản không tìm thấy thực tế phải được làm rõ nguyên nhân, không được để “treo” trên sổ nhiều năm.

4. Công nợ phải thu, phải trả

Công nợ không đếm được nhưng phải được “kiểm kê” bằng biên bản đối chiếu xác nhận công nợ với khách hàng, nhà cung cấp tại ngày 31/12. Đây là căn cứ quan trọng để đánh giá nợ khó đòi và trích lập dự phòng.

5. Nguồn vốn và các khoản tạm ứng

Kiểm tra vốn góp thực tế so với điều lệ, các khoản tạm ứng nhân viên chưa quyết toán, ký quỹ, ký cược. Khoản tạm ứng tồn lâu cần thu hồi hoặc hoàn ứng trước khi khóa sổ.

Quy trình kiểm kê tài sản cuối năm gồm những bước nào?

Một quy trình kiểm kê bài bản gồm sáu bước, từ chuẩn bị đến ghi sổ. Doanh nghiệp nên đưa quy trình này vào quy chế hạch toán kế toán theo Thông tư 99 để áp dụng thống nhất hằng năm.

  1. Ra quyết định kiểm kê và thành lập hội đồng (hoặc tổ) kiểm kê: gồm đại diện ban giám đốc, kế toán, thủ kho, thủ quỹ, bộ phận sử dụng tài sản; ghi rõ thời điểm, phạm vi, phân công.
  2. Chuẩn bị số liệu sổ sách: kế toán khóa nhập xuất đến thời điểm kiểm kê, in danh mục tồn kho, danh sách tài sản cố định, số dư quỹ và công nợ.
  3. Kiểm kê thực tế: cân, đong, đo, đếm; dán nhãn đã kiểm để tránh đếm trùng; ghi nhận tình trạng chất lượng; chụp ảnh với hàng hỏng, hết hạn.
  4. Lập biên bản kiểm kê và báo cáo tổng hợp kết quả kiểm kê: có chữ ký các thành viên; người lập và người ký báo cáo chịu trách nhiệm về kết quả (khoản 4 Điều 40).
  5. Xác định nguyên nhân chênh lệch và trình phê duyệt hướng xử lý: thừa, thiếu, hư hỏng, giảm giá trị.
  6. Hạch toán kết quả xử lý vào sổ kế toán trước khi lập báo cáo tài chính: đây là yêu cầu bắt buộc tại khoản 3 Điều 40.

Nếu không thể kiểm kê đúng ngày 31/12 (ví dụ kho đang hoạt động liên tục), doanh nghiệp có thể kiểm kê vào ngày gần nhất rồi điều chỉnh tiến hoặc lùi theo chứng từ nhập xuất phát sinh, miễn là hồ sơ thể hiện rõ cách tính để quy về số liệu tại ngày kết thúc năm tài chính.

Xử lý chênh lệch thừa, thiếu sau kiểm kê như thế nào?

Nguyên tắc chung: mọi chênh lệch phải được xác định nguyên nhân trước, sau đó mới quyết định hạch toán. Không được tự ý “cân” số sổ sách cho khớp thực tế mà không có biên bản và quyết định xử lý.

Trường hợp tài sản thiếu

  • Thiếu do ghi nhầm, chưa lập chứng từ xuất kho: bổ sung chứng từ và ghi sổ đúng nghiệp vụ.
  • Thiếu do lỗi cá nhân (thủ kho, nhân viên làm mất): lập biên bản, quyết định bắt bồi thường, ghi nhận khoản phải thu.
  • Thiếu do hao hụt tự nhiên trong định mức: ghi nhận vào giá vốn hoặc chi phí theo quy chế nội bộ.
  • Thiếu chưa rõ nguyên nhân: tạm ghi nhận vào tài khoản chờ xử lý, tiếp tục làm rõ và xử lý dứt điểm.

Trường hợp tài sản thừa

  • Thừa do nhập kho chưa ghi sổ hoặc hàng của đơn vị khác gửi: làm rõ chứng từ, ghi nhận đúng chủ sở hữu.
  • Thừa chưa rõ nguyên nhân: tạm ghi nhận vào khoản phải trả chờ xử lý, khi có quyết định thì kết chuyển theo hướng phù hợp.

Trường hợp hàng kém phẩm chất, hết hạn, chậm luân chuyển

Kết quả kiểm kê về chất lượng là căn cứ để doanh nghiệp đánh giá giá trị thuần có thể thực hiện được của hàng tồn kho và xem xét trích lập dự phòng giảm giá theo quy định hiện hành. Với hàng hủy bỏ, cần có hồ sơ hủy (quyết định, biên bản hủy, hình ảnh) để làm căn cứ ghi nhận chi phí.

Về thuế, khoản tổn thất tài sản chỉ được xem xét tính vào chi phí được trừ khi đáp ứng điều kiện và có hồ sơ theo pháp luật thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành; khoản thiếu do cá nhân phải bồi thường thì không được tính vào chi phí. Anh/chị nên rà soát hồ sơ trước khi quyết toán thuế TNDN năm 2026.

Khóa sổ kế toán cuối năm 2026: checklist lần đầu theo Thông tư 99Đọc thêmKhóa sổ kế toán cuối năm 2026: checklist lần đầu theo Thông tư 99Khóa sổ kế toán cuối năm 2026 là năm đầu áp dụng Thông tư 99/2025/TT-BTC. Checklist 7 bước kiểm kê, đối chiếu, khóa sổ, ví dụ…

Ví dụ tính toán xử lý chênh lệch kiểm kê

Công ty TNHH A (thương mại vật liệu xây dựng, Hà Nội) kiểm kê kho ngày 31/12/2026 với mặt hàng xi măng bao 50kg:

  • Số lượng trên sổ: 2.400 bao, đơn giá xuất kho bình quân 85.000 đồng/bao, giá trị 204.000.000 đồng.
  • Số lượng thực tế: 2.352 bao, trong đó 30 bao bị đông cứng, không thể bán.
  • Chênh lệch thiếu: 48 bao, tương ứng 4.080.000 đồng.

Hội đồng kiểm kê xác định: 20 bao thiếu do chưa lập phiếu xuất cho công trình ngày 29/12 (bổ sung chứng từ, ghi giá vốn 1.700.000 đồng); 28 bao thiếu do thủ kho để mất, quyết định bồi thường 2.380.000 đồng (ghi nhận phải thu cá nhân). Với 30 bao đông cứng, giá trị 2.550.000 đồng, doanh nghiệp lập hồ sơ hủy, ghi nhận vào chi phí khi đủ hồ sơ theo quy chế.

Kết quả: giá trị tồn kho trên báo cáo tài chính là (2.352 − 30) × 85.000 = 197.370.000 đồng, khớp với thực tế còn sử dụng được. Nếu bỏ qua kiểm kê, báo cáo tài chính sẽ phản ánh cao hơn thực tế 6.630.000 đồng, kéo theo lợi nhuận và thuế TNDN bị xác định sai.

Kinh nghiệm thực tế khi kiểm kê tài sản cuối năm

Qua quá trình làm dịch vụ kế toán cho nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Hà Nội, đội ngũ Kế toán Vinata rút ra một số kinh nghiệm:

  • Kiểm kê thử vào tháng 11: đếm thử các mã hàng giá trị lớn để phát hiện sớm chênh lệch, còn thời gian truy chứng từ trước khi khóa sổ.
  • Dừng nhập xuất trong lúc đếm: nếu không dừng được, phải tách riêng khu vực hàng đã kiểm và chưa kiểm, ghi nhận mọi phiếu nhập xuất phát sinh trong thời gian kiểm kê.
  • Tách người đếm và người giữ tài sản: thủ kho chỉ chỉ dẫn, người đếm là thành viên độc lập để kết quả khách quan.
  • Lưu ảnh và dữ liệu số: chụp ảnh khu vực kho, hàng hỏng; lưu file kiểm kê có chữ ký số hoặc bản scan để xuất trình khi cơ quan thuế hoặc kiểm toán yêu cầu.
  • Gửi thư xác nhận công nợ sớm: gửi từ đầu tháng 12, chốt số dư 31/12, tránh tình trạng đến tháng 3 vẫn chưa có xác nhận.
  • Rà lại danh mục tài khoản theo Thông tư 99: chênh lệch kiểm kê phải hạch toán vào tài khoản theo hệ thống mới mà doanh nghiệp đã đăng ký trong quy chế.

Sai lầm phổ biến nhất là kiểm kê “trên giấy”: kế toán in số dư sổ sách rồi cho thủ kho ký xác nhận mà không đếm thực tế. Khi có kiểm tra thuế hoặc kiểm toán, hồ sơ dạng này rất dễ bị phát hiện và không chứng minh được giá trị tồn kho.

Để chuẩn bị đồng bộ, anh/chị có thể tham khảo thêm bài checklist khóa sổ kế toán cuối năm 2026 theo Thông tư 99 và kế hoạch dòng tiền cuối năm 2026 để sắp xếp nhân sự và lịch làm việc hợp lý.

Không kiểm kê tài sản cuối năm có bị phạt không?

Có. Không thực hiện kiểm kê, không lập báo cáo tổng hợp kết quả kiểm kê hoặc không phản ánh kết quả xử lý chênh lệch vào sổ kế toán là hành vi vi phạm Luật Kế toán và có thể bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kế toán theo Nghị định 41/2018/NĐ-CP (đã được sửa đổi, bổ sung). Rủi ro lớn hơn tiền phạt là báo cáo tài chính không đáng tin cậy, khiến cơ quan thuế có căn cứ ấn định thuế hoặc loại chi phí khi kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

Doanh nghiệp siêu nhỏ có phải kiểm kê tài sản cuối năm không?

Có. Điều 40 Luật Kế toán áp dụng cho mọi đơn vị kế toán, không phân biệt quy mô. Doanh nghiệp siêu nhỏ có thể làm hồ sơ đơn giản hơn nhưng vẫn phải kiểm kê và có biên bản.

Có bắt buộc kiểm kê đúng ngày 31/12/2026 không?

Số liệu kiểm kê phải phản ánh thời điểm kết thúc năm tài chính. Doanh nghiệp có thể kiểm kê vào ngày gần kề rồi điều chỉnh theo chứng từ nhập xuất phát sinh để quy về số liệu tại 31/12, với điều kiện hồ sơ thể hiện rõ cách tính.

Biên bản kiểm kê theo Thông tư 99 lấy mẫu ở đâu?

Thông tư 99/2025/TT-BTC cho phép doanh nghiệp tự thiết kế chứng từ, trong đó có biên bản kiểm kê, miễn là đủ nội dung cần thiết và được quy định trong quy chế hạch toán kế toán. Doanh nghiệp cũng có thể dùng mẫu tham khảo kèm Thông tư.

Chênh lệch kiểm kê phát hiện sau khi đã nộp báo cáo tài chính thì xử lý ra sao?

Doanh nghiệp cần đánh giá tính trọng yếu; nếu là sai sót của năm trước, xử lý theo nguyên tắc điều chỉnh sai sót của chuẩn mực kế toán, đồng thời xem xét khai bổ sung hồ sơ khai thuế nếu làm thay đổi số thuế phải nộp.

Hàng hư hỏng phát hiện khi kiểm kê có được tính vào chi phí được trừ?

Chỉ khi đáp ứng điều kiện của pháp luật thuế TNDN và có đủ hồ sơ (biên bản kiểm kê, xác định nguyên nhân, quyết định xử lý, hồ sơ hủy). Phần giá trị do cá nhân phải bồi thường không được tính vào chi phí.

Căn cứ pháp lý và nguồn tham khảo

Kế toán Vinata hỗ trợ kiểm kê và khóa sổ cuối năm

Kiểm kê tài sản cuối năm 2026 là bước nền tảng để có báo cáo tài chính năm đầu tiên theo Thông tư 99 chính xác và an toàn khi quyết toán thuế. Kế toán Vinata cung cấp dịch vụ kế toán thuế trọn gói, lập báo cáo tài chính, rà soát sổ sách, xây dựng quy chế hạch toán kế toán và hướng dẫn tổ chức kiểm kê cho doanh nghiệp tại Hà Nội và các tỉnh lân cận. Anh/chị cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ qua thông tin ở cuối trang.

Tác giả: Kế toán Vinata
Cập nhật lần cuối: 06/11/2026

Bài viết mang tính tham khảo, được cập nhật theo quy định tại thời điểm đăng. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc tham vấn chuyên gia trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể.

Tin liên quan

.Chat với chúng tôi qua Zalo
.Chat ngay để nhận tư vấn