Tóm tắt nhanh
- Đối chiếu công nợ cuối năm là việc doanh nghiệp và từng khách hàng, nhà cung cấp cùng xác nhận số dư phải thu, phải trả tại ngày 31/12/2026 bằng biên bản có chữ ký hai bên.
- Biên bản đối chiếu là chứng từ quan trọng để lập báo cáo tài chính năm 2026, trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi theo Thông tư 48/2019/TT-BTC và giải trình khi cơ quan thuế kiểm tra.
- Hóa đơn mua vào từ 05 triệu đồng trở lên (đã gồm thuế GTGT) mua trả chậm mà đến hạn chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt thì phải điều chỉnh giảm thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ (điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP).
- Bên nợ ký xác nhận số nợ có thể làm thời hiệu khởi kiện bắt đầu lại (Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015), giúp doanh nghiệp giữ quyền đòi nợ.
- Nên gửi biên bản từ đầu tháng 12, chốt số liệu trước khi khóa sổ và hoàn tất trước khi nộp báo cáo tài chính năm.
Cuối năm là thời điểm kế toán bận rộn nhất, và đối chiếu công nợ cuối năm là một trong những việc dễ bị làm qua loa nhất. Nhiều doanh nghiệp chỉ gửi biên bản cho vài khách hàng lớn, phần còn lại để số dư “treo” trên sổ nhiều năm. Hậu quả thường chỉ lộ ra khi kiểm toán, khi cơ quan thuế kiểm tra hoặc khi khách hàng phủ nhận khoản nợ. Bài viết dưới đây giúp anh/chị nắm rõ đối chiếu công nợ là gì, vì sao bắt buộc phải làm trước khi khóa sổ năm 2026, quy trình 6 bước, nội dung biên bản và những lưu ý thuế quan trọng theo quy định đang có hiệu lực.
Đối chiếu công nợ cuối năm là gì?
Đối chiếu công nợ cuối năm là việc doanh nghiệp gửi số liệu chi tiết các khoản phải thu, phải trả đến từng đối tác để hai bên cùng kiểm tra và ký xác nhận số dư tại ngày kết thúc kỳ kế toán năm (thường là 31/12/2026). Kết quả được thể hiện trên biên bản đối chiếu công nợ (còn gọi là biên bản xác nhận công nợ).
Đối chiếu công nợ áp dụng cho hầu hết các khoản mục có đối tượng bên ngoài, gồm:
- Phải thu khách hàng, khoản trả trước cho người bán.
- Phải trả người bán, khoản người mua trả tiền trước.
- Các khoản tạm ứng, phải thu và phải trả khác (ký quỹ, ký cược, cho mượn tiền).
- Số dư tiền gửi và khoản vay ngân hàng (đối chiếu với sổ phụ, xác nhận số dư của ngân hàng).
- Các khoản phải nộp ngân sách (đối chiếu với tra cứu nghĩa vụ thuế trên hệ thống thuế điện tử).
Về nguyên tắc kế toán, Thông tư 99/2025/TT-BTC (thay thế Thông tư 200/2014/TT-BTC, áp dụng từ năm tài chính bắt đầu từ ngày 01/01/2026) yêu cầu theo dõi chi tiết nợ phải thu, nợ phải trả theo từng đối tượng, từng kỳ hạn. Việc đối chiếu cuối năm chính là bước kiểm tra lại toàn bộ số chi tiết đó trước khi lập báo cáo tài chính.
Vì sao doanh nghiệp phải đối chiếu công nợ trước khi khóa sổ năm 2026?
Câu trả lời ngắn: vì số dư công nợ đi thẳng vào báo cáo tài chính, ảnh hưởng đến chi phí được trừ, thuế GTGT được khấu trừ và quyền đòi nợ của doanh nghiệp. Cụ thể có 5 lý do chính.

1. Bảo đảm số liệu báo cáo tài chính trung thực
Luật Kế toán số 88/2015/QH13 yêu cầu thông tin, số liệu kế toán phải được phản ánh đầy đủ, kịp thời, khách quan và đúng thực tế. Số dư phải thu, phải trả không khớp với đối tác là dấu hiệu sai sót: hóa đơn ghi nhận trùng, thiếu chứng từ thanh toán, hạch toán nhầm đối tượng. Đối chiếu giúp phát hiện và điều chỉnh trước khi số liệu được “đóng băng” trên báo cáo năm.
2. Làm căn cứ trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi
Theo Thông tư 48/2019/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC, vẫn đang có hiệu lực), khoản nợ được trích lập dự phòng phải có chứng từ gốc chứng minh số tiền còn nợ chưa trả, như hợp đồng kinh tế, bản thanh lý hợp đồng, cam kết nợ, đối chiếu công nợ và các chứng từ khác. Không có biên bản đối chiếu hoặc chứng từ tương đương, khoản dự phòng rất dễ bị loại khỏi chi phí được trừ khi quyết toán thuế TNDN. Anh/chị có thể xem chi tiết mức trích tại bài Trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi 2026: Mức trích và cách tính.
3. Kiểm soát thuế GTGT đầu vào của hàng mua trả chậm
Với hàng hóa, dịch vụ mua vào từng lần từ 05 triệu đồng trở lên (đã bao gồm thuế GTGT), doanh nghiệp phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt mới được khấu trừ thuế GTGT đầu vào (Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 và Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP). Khi đối chiếu công nợ phải trả, kế toán sẽ thấy ngay những hóa đơn đã đến hạn thanh toán theo hợp đồng nhưng chưa trả. Đây là nhóm hóa đơn có rủi ro phải điều chỉnh giảm thuế đầu vào.
4. Giữ quyền đòi nợ, hạn chế rủi ro hết thời hiệu
Biên bản đối chiếu có chữ ký của bên nợ là bằng chứng bên nợ thừa nhận nghĩa vụ. Theo Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện bắt đầu lại khi bên có nghĩa vụ đã thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ của mình với người khởi kiện. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các khoản nợ đã kéo dài nhiều năm.
5. Chuẩn bị cho kiểm toán và kiểm tra thuế
Kiểm toán viên thường gửi thư xác nhận độc lập cho các đối tác có số dư lớn. Nếu doanh nghiệp đã đối chiếu đầy đủ, việc giải trình chênh lệch sẽ nhanh hơn nhiều. Khi cơ quan thuế kiểm tra tại trụ sở, biên bản đối chiếu cũng là tài liệu chứng minh tính có thật của giao dịch mua bán.
Quy trình đối chiếu công nợ cuối năm gồm những bước nào?
Doanh nghiệp nên thực hiện theo 6 bước dưới đây, bắt đầu từ đầu tháng 12 để có đủ thời gian xử lý chênh lệch trước khi khóa sổ.
- Rà soát sổ chi tiết công nợ: in sổ chi tiết theo từng đối tượng, kiểm tra số dư đầu kỳ đã khớp với biên bản năm trước, gộp các mã khách hàng bị trùng, xử lý số dư bên Có của tài khoản phải thu và số dư bên Nợ của tài khoản phải trả.
- Phân loại đối tượng cần đối chiếu: ưu tiên đối tác có số dư lớn, nợ quá hạn, nhà cung cấp có hóa đơn từ 05 triệu đồng trở lên chưa thanh toán, đối tác phát sinh giao dịch lần đầu trong năm.
- Lập và gửi biên bản đối chiếu: gửi kèm bảng kê hóa đơn, chứng từ thanh toán phát sinh trong năm; hẹn thời hạn phản hồi cụ thể (ví dụ 10 ngày làm việc).
- Theo dõi phản hồi và xử lý chênh lệch: lập bảng theo dõi trạng thái từng biên bản (đã gửi, đã ký, có chênh lệch, chưa phản hồi); tìm nguyên nhân chênh lệch và thống nhất bút toán điều chỉnh.
- Điều chỉnh sổ sách và thuế: hạch toán điều chỉnh các sai sót đã xác định; với hóa đơn mua trả chậm đã đến hạn mà chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, kê khai điều chỉnh giảm thuế GTGT đầu vào theo đúng kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán.
- Lưu trữ hồ sơ: lưu biên bản đã ký (bản giấy hoặc bản điện tử có chữ ký số), bảng kê đi kèm và thư từ trao đổi cùng bộ hồ sơ khóa sổ năm 2026.
Kinh nghiệm thực tế: Với khách hàng nhỏ lẻ, nhiều doanh nghiệp gửi biên bản qua email kèm câu “Nếu sau 10 ngày không có phản hồi, số liệu được coi là đã thống nhất”. Cách này giúp tiết kiệm thời gian, nhưng giá trị chứng minh thấp hơn biên bản có chữ ký. Với các khoản nợ lớn hoặc quá hạn, anh/chị nên yêu cầu ký xác nhận bằng chữ ký số hoặc bản giấy có đóng dấu.
Biên bản đối chiếu công nợ cần có những nội dung gì?
Pháp luật không ban hành mẫu bắt buộc cho biên bản đối chiếu công nợ, doanh nghiệp được tự thiết kế. Tuy nhiên, để biên bản có giá trị chứng minh khi cần trích lập dự phòng, giải trình thuế hoặc khởi kiện, nên có tối thiểu các nội dung trong bảng sau.
| Nội dung | Yêu cầu cụ thể | Lý do cần có |
|---|---|---|
| Thông tin hai bên | Tên, mã số thuế, địa chỉ, người đại diện | Xác định đúng chủ thể của khoản nợ |
| Căn cứ phát sinh | Số, ngày hợp đồng, phụ lục, đơn đặt hàng | Gắn khoản nợ với giao dịch có thật |
| Số dư đầu kỳ | Số dư tại 01/01/2026, khớp biên bản năm trước | Bảo đảm tính liên tục giữa các năm |
| Phát sinh trong kỳ | Bảng kê hóa đơn và chứng từ thanh toán | Tìm nhanh nguồn gốc chênh lệch |
| Số dư cuối kỳ | Số dư tại 31/12/2026, ghi rõ bên nào nợ bên nào | Căn cứ lập báo cáo tài chính |
| Hạn thanh toán | Ngày đến hạn của từng khoản (nếu có) | Xác định nợ quá hạn để trích dự phòng |
| Chữ ký xác nhận | Người đại diện hoặc người được ủy quyền, đóng dấu hoặc ký số | Bằng chứng bên nợ thừa nhận nghĩa vụ |

Lưu ý: Nên ghi số dư cuối kỳ bằng cả số và chữ, ghi rõ đơn vị tiền tệ. Với khoản nợ bằng ngoại tệ, ghi số nguyên tệ; việc đánh giá lại theo tỷ giá cuối kỳ là việc riêng của mỗi bên trên sổ kế toán.
Đối chiếu công nợ ảnh hưởng thế nào đến thuế GTGT đầu vào?
Ảnh hưởng trực tiếp nhất là với hóa đơn mua trả chậm từ 05 triệu đồng trở lên: nếu đến hạn thanh toán theo hợp đồng mà chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải kê khai điều chỉnh giảm số thuế GTGT đầu vào đã khấu trừ.
Theo điểm g khoản 2 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP, với hàng hóa, dịch vụ mua trả chậm, trả góp có giá trị từ 05 triệu đồng trở lên, căn cứ để khấu trừ là hợp đồng mua bằng văn bản, hóa đơn GTGT và chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt. Trường hợp chưa đến thời điểm thanh toán theo hợp đồng hoặc phụ lục hợp đồng, doanh nghiệp vẫn được khấu trừ. Khi đến thời điểm thanh toán mà không có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt, doanh nghiệp phải kê khai, điều chỉnh giảm thuế GTGT đầu vào được khấu trừ đối với phần giá trị không có chứng từ, trong kỳ tính thuế phát sinh nghĩa vụ thanh toán. Phần thuế này được tính vào chi phí tính thuế TNDN hoặc nguyên giá tài sản cố định theo khoản 16 Điều 23 Nghị định 181/2025/NĐ-CP.
Ngoài ra, chứng từ bên mua nộp tiền mặt vào tài khoản của bên bán không được coi là chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (khoản 1 Điều 26 Nghị định 181/2025/NĐ-CP). Nếu doanh nghiệp thanh toán theo hình thức bù trừ công nợ, cần đối chiếu đúng các trường hợp đặc thù được quy định tại Điều 26 và lập văn bản bù trừ có xác nhận của hai bên.
Ví dụ tính toán
Công ty A mua lô vật tư của Công ty B ngày 15/9/2026, giá trị 110.000.000 đồng (đã gồm thuế GTGT 10% là 10.000.000 đồng). Hợp đồng quy định thanh toán chậm nhất ngày 15/11/2026. Công ty A đã khấu trừ 10.000.000 đồng thuế đầu vào trong kỳ tháng 9/2026.
- Đến 15/11/2026, Công ty A mới chuyển khoản 55.000.000 đồng, phần còn lại 55.000.000 đồng chưa thanh toán và hai bên không ký phụ lục gia hạn.
- Phần chưa có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt tương ứng số thuế GTGT: 55.000.000 x 10/110 = 5.000.000 đồng.
- Công ty A phải kê khai điều chỉnh giảm 5.000.000 đồng thuế GTGT đầu vào được khấu trừ trong kỳ tính thuế tháng 11/2026 (kỳ phát sinh nghĩa vụ thanh toán).
Khi đối chiếu công nợ cuối năm, kế toán Công ty A sẽ thấy số dư phải trả Công ty B là 55.000.000 đồng đã quá hạn. Đây là tín hiệu để kiểm tra xem đã điều chỉnh thuế đúng kỳ chưa, tránh bị truy thu kèm tiền chậm nộp 0,03%/ngày khi bị kiểm tra.
Cảnh báo: Nếu không tự điều chỉnh giảm thuế đầu vào khi đến hạn, khi bị phát hiện doanh nghiệp có thể bị truy thu thuế, tính tiền chậm nộp 0,03%/ngày và xử phạt vi phạm hành chính về khai sai dẫn đến thiếu số thuế phải nộp.
Đọc thêmTrích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi 2026: Mức trích và cách tínhTrích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi khi khóa sổ 31/12/2026: điều kiện hồ sơ, mức trích 30%–100% theo tuổi nợ, cách trích bổ…Thời hiệu đòi nợ và giá trị pháp lý của biên bản đối chiếu
Biên bản đối chiếu có chữ ký bên nợ không chỉ phục vụ kế toán mà còn là chứng cứ quan trọng trong tranh chấp. Doanh nghiệp cần nắm hai mốc thời hiệu chính:
Hợp đồng dân sự
Thời hiệu khởi kiện yêu cầu giải quyết tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm (Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015).
Hợp đồng thương mại
Thời hiệu khởi kiện đối với tranh chấp thương mại là 02 năm kể từ thời điểm quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm (Điều 319 Luật Thương mại 2005).
Bắt đầu lại thời hiệu
Thời hiệu khởi kiện bắt đầu lại khi bên có nghĩa vụ thừa nhận một phần hoặc toàn bộ nghĩa vụ (Điều 157 Bộ luật Dân sự 2015). Biên bản đối chiếu có chữ ký bên nợ là một hình thức thừa nhận bằng văn bản.
Vì vậy, với khoản nợ đã quá hạn lâu, việc lấy được chữ ký xác nhận hằng năm có ý nghĩa rất lớn. Nếu khách hàng từ chối ký, doanh nghiệp nên lưu lại toàn bộ email, công văn đòi nợ đã gửi và cân nhắc biện pháp thu hồi nợ sớm.
Xử lý chênh lệch khi đối chiếu công nợ như thế nào?
Nguyên tắc chung: tìm đúng nguyên nhân, thống nhất với đối tác bằng văn bản, rồi mới điều chỉnh sổ sách; không tự ý “ép” số dư cho khớp.

| Nguyên nhân thường gặp | Cách xử lý |
|---|---|
| Hóa đơn bên bán đã xuất, bên mua chưa nhận hoặc chưa ghi sổ | Bên mua kiểm tra trên hệ thống hóa đơn điện tử, ghi nhận đúng kỳ nếu hàng hóa, dịch vụ đã nhận |
| Tiền đã chuyển nhưng bên nhận chưa ghi nhận (chuyển cuối ngày 31/12) | Đối chiếu sổ phụ ngân hàng, ghi chú khoản tiền đang chuyển trong biên bản |
| Hạch toán nhầm đối tượng, nhầm mã khách hàng | Lập bút toán điều chỉnh giữa các đối tượng, không làm thay đổi tổng số dư |
| Chiết khấu thương mại, giảm giá, hàng trả lại chưa lập hóa đơn điều chỉnh | Lập hóa đơn điều chỉnh theo quy định về hóa đơn điện tử rồi ghi nhận |
| Chênh lệch tỷ giá với khoản nợ ngoại tệ | Đối chiếu theo số nguyên tệ; mỗi bên tự đánh giá lại tỷ giá cuối kỳ |
| Khoản nợ không còn đối tượng (đối tác giải thể, không liên lạc được) | Thu thập bằng chứng, xem xét trích lập dự phòng hoặc xử lý xóa nợ theo quy định |
Kinh nghiệm thực tế: Trên thực tế, các nguyên nhân chênh lệch hay gặp là hóa đơn điều chỉnh giảm giá, chiết khấu cuối năm được bên bán xuất nhưng bên mua quên ghi nhận, và các khoản chuyển tiền trùng ngày 31/12. Lập bảng kê hóa đơn và chứng từ thanh toán đi kèm biên bản giúp hai bên tìm ra chênh lệch chỉ trong vài phút.
Đối chiếu công nợ cuối năm cần hoàn thành trước thời điểm nào?
Pháp luật không quy định một hạn riêng cho việc đối chiếu công nợ, nhưng doanh nghiệp nên hoàn thành trước khi khóa sổ và lập báo cáo tài chính năm 2026. Với doanh nghiệp có năm tài chính theo năm dương lịch, hạn nộp báo cáo tài chính và hồ sơ quyết toán thuế TNDN năm 2026 thông thường là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ ngày kết thúc năm tài chính, tức ngày 31/3/2027.
Lịch gợi ý cho doanh nghiệp:
- 01/12 – 15/12/2026: rà soát sổ chi tiết, chốt danh sách đối tác cần đối chiếu, gửi biên bản đợt 1 với số dư tạm tính đến 30/11.
- 02/01 – 15/01/2027: gửi biên bản chính thức với số dư tại 31/12/2026.
- 16/01 – 15/02/2027: thu hồi biên bản, xử lý chênh lệch, điều chỉnh sổ sách, đánh giá nợ quá hạn để trích lập dự phòng.
- Trước 31/3/2027: hoàn tất báo cáo tài chính, quyết toán thuế TNDN và lưu trữ hồ sơ.
Đối chiếu công nợ nên được làm song song với kiểm kê tiền, hàng tồn kho và tài sản. Anh/chị có thể tham khảo thêm bài Khóa sổ kế toán cuối năm 2026: checklist lần đầu theo Thông tư 99 để chuẩn bị đồng bộ.
Những sai lầm thường gặp khi đối chiếu công nợ cuối năm
Phần lớn rủi ro không nằm ở việc thiếu biên bản mà ở cách làm hình thức. Dưới đây là những lỗi doanh nghiệp hay gặp:
- Chỉ đối chiếu với khách hàng lớn, bỏ qua các khoản tạm ứng nhân viên, ký quỹ, ký cược và phải thu khác.
- Biên bản chỉ ghi số dư cuối kỳ, không có bảng kê phát sinh, nên khi có tranh chấp không chứng minh được nguồn gốc khoản nợ.
- Người ký biên bản không có thẩm quyền hoặc không có giấy ủy quyền.
- Để tồn tại song song số dư Nợ và số dư Có của cùng một đối tượng trên các mã khác nhau, làm sai lệch chỉ tiêu trên báo cáo tài chính.
- Không đối chiếu khoản phải trả đã quá hạn với việc điều chỉnh thuế GTGT đầu vào.
- Không lưu trữ biên bản cùng hồ sơ kế toán, khi cơ quan thuế hoặc kiểm toán yêu cầu thì không tìm lại được.
Câu hỏi thường gặp
Đối chiếu công nợ cuối năm có bắt buộc không?
Biên bản đối chiếu công nợ có cần đóng dấu không?
Khách hàng không chịu ký biên bản đối chiếu thì xử lý thế nào?
Hóa đơn mua trả chậm đến hạn chưa thanh toán có phải điều chỉnh thuế GTGT?
Nên đối chiếu công nợ vào thời điểm nào?
Căn cứ pháp lý và nguồn tham khảo
- Luật Kế toán số 88/2015/QH13.
- Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13, Điều 157 và Điều 429: vanban.chinhphu.vn.
- Luật Thương mại số 36/2005/QH11, Điều 319.
- Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15: Công báo – datafiles.chinhphu.vn.
- Nghị định 181/2025/NĐ-CP quy định chi tiết Luật Thuế GTGT (Điều 23, Điều 26); giải đáp chính sách: Báo Điện tử Chính phủ – Thanh toán chậm có còn được khấu trừ thuế GTGT đầu vào?
- Thông tư 48/2019/TT-BTC hướng dẫn trích lập và xử lý các khoản dự phòng (sửa đổi bởi Thông tư 24/2022/TT-BTC): vbpl.vn; Quyết định công bố tiếp tục có hiệu lực: vanban.chinhphu.vn.
- Thông tư 99/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp.
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15.
Cần hỗ trợ đối chiếu công nợ và khóa sổ cuối năm 2026?
Kế toán Vinata nhận rà soát sổ chi tiết công nợ, lập và theo dõi biên bản đối chiếu, xử lý chênh lệch, điều chỉnh thuế GTGT đầu vào và hoàn thiện báo cáo tài chính năm trong gói dịch vụ kế toán thuế trọn gói. Anh/chị vui lòng liên hệ qua thông tin ở cuối trang để được tư vấn.
Bài viết mang tính tham khảo, được tổng hợp theo quy định có hiệu lực tại thời điểm cập nhật. Doanh nghiệp nên đối chiếu văn bản gốc hoặc liên hệ chuyên gia trước khi áp dụng cho trường hợp cụ thể.
Tin liên quan
Tài chính doanh nghiệpKế hoạch dòng tiền cuối năm 2026: lịch chi thuế, BHXH, lương Tết
Tài chính doanh nghiệpKẾ TOÁN VINATA – GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TOÀN DIỆN CHO DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP
Tài chính doanh nghiệpSo Sánh Chi Phí Giữa Thuê Kế Toán Nội Bộ Và Sử Dụng Dịch Vụ Kế Toán Thuế Tại Vinata
Tài chính doanh nghiệpDịch vụ kế toán thuế trọn gói: Giải pháp tối ưu chi phí cho doanh nghiệp 2026
Tài chính doanh nghiệpTiết kiệm 70% chi phí vận hành với dịch vụ kế toán trọn gói tại Vinata
Tài chính doanh nghiệpĐánh giá tài chính doanh nghiệp – Thực trạng và những điểm cần lưu ý











