Cuối năm – đầu năm là giai đoạn nhiều quy định thuế được điều chỉnh, khiến không ít doanh nghiệp lúng túng ở khâu hóa đơn, chi phí được trừ, kê khai và quyết toán. Bài viết này Vinata tổng hợp các thay đổi quan trọng trong chính sách thuế mới doanh nghiệp, phân tích tác động thực tế đến vận hành và đưa ra checklist việc cần làm để áp dụng đúng, hạn chế rủi ro bị truy thu – phạt chậm nộp. Nếu bạn là chủ doanh nghiệp hoặc kế toán nội bộ, đây là phần cập nhật nên đọc trước khi chốt sổ kỳ tới.
Chính sách thuế mới tác động gì đến doanh nghiệp?
Các thay đổi về thuế thường không chỉ tăng/giảm thuế suất, mà tác động trực tiếp đến dòng tiền – giá bán – hợp đồng – quy trình kế toán – rủi ro phạt. Trong giai đoạn 2025–2026, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý 3 nhóm tác động sau:
Tác động đến dòng tiền và giá bán
- Việc giảm 2% thuế GTGT từ 10% xuống 8% áp dụng theo danh mục hàng hóa/dịch vụ đủ điều kiện có thể làm thay đổi giá bán, biên lợi nhuận, và kế hoạch chiết khấu nếu doanh nghiệp đang niêm yết giá đã gồm VAT.
- Nếu xuất hóa đơn sai thuế suất/nhóm hàng, doanh nghiệp có thể bị truy thu – điều chỉnh hóa đơn – ảnh hưởng công nợ.
Tác động đến kế toán thuế và tuân thủ
- Luật Thuế GTGT 2024 số 48/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2025 làm thay đổi/nhấn mạnh nhiều nội dung về đối tượng, căn cứ tính thuế, khấu trừ và hoàn thuế.
- Quy định về hóa đơn điện tử cũng được cập nhật qua Nghị định 70/2025/NĐ-CP hiệu lực 01/06/2025 — đây là nhóm thay đổi đụng trực tiếp đến quy trình xuất/nhận hóa đơn, lưu trữ chứng từ và hạch toán.
Tác động đến chi phí nhân sự và lương
- Thuế TNCN liên quan tới khấu trừ tại nguồn, bảng lương, quyết toán TNCN, và chính sách phúc lợi. Bộ Tài chính đã truyền thông về việc sửa đổi Luật Thuế TNCN theo hướng người nộp thuế được hưởng ưu đãi hơn; doanh nghiệp cần chuẩn bị cập nhật quy trình tính lương/khấu trừ theo thời điểm hiệu lực.
Thuế GTGT (VAT): điểm mới & lưu ý khi kê khai/khấu trừ/hoàn thuế
Từ 2025–2026, Thuế GTGT (VAT) là phần doanh nghiệp dễ vướng nhất vì liên quan trực tiếp đến thuế suất, cách lập hóa đơn, kê khai và hồ sơ khấu trừ/hoàn thuế. Chỉ cần áp sai đối tượng giảm 2% hoặc thiếu chứng từ, doanh nghiệp có thể phải điều chỉnh – giải trình rất mất thời gian.
Điểm mốc doanh nghiệp cần nhớ 2025–2026
- Luật Thuế GTGT 2024 số 48/2024/QH15 có hiệu lực từ 01/07/2025.
- Chính sách giảm thuế GTGT theo Nghị định 174/2025/NĐ-CP thực hiện theo Nghị quyết 204/2025/QH15, áp dụng từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026 giảm 2% từ 10% xuống 8% với nhóm hàng/dịch vụ đủ điều kiện; một số nhóm bị loại trừ.
Xem thêm: Dịch vụ kế toán thuế trọn gói
Lưu ý dễ sai khi áp dụng giảm 2% VAT
Doanh nghiệp hay vướng ở 3 chỗ:
- Nhầm đối tượng được giảm: không phải mọi hàng hóa/dịch vụ đều được giảm; có danh mục loại trừ.
- Sai thời điểm áp dụng: hợp đồng ký trước nhưng giao hàng/xuất hóa đơn trong giai đoạn áp dụng; cần bám thời điểm lập hóa đơn và quy định thực hiện của chính sách.
- Sai cách ghi trên hóa đơn, đặc biệt khi phần mềm hóa đơn chưa cập nhật kịp: nên cấu hình sẵn thuế suất/nhóm hàng để hạn chế thao tác tay.
Khấu trừ và hoàn thuế: tăng kỷ luật chứng từ
Luật mới nhấn mạnh hơn về điều kiện và trách nhiệm trong khấu trừ/hoàn thuế, thực tế cơ quan thuế thường soi rất kỹ tính hợp lệ của hóa đơn, thanh toán, hợp đồng, nghiệm thu, đối chiếu đầu vào–đầu ra.
Checklist nội bộ nên có:
- Hóa đơn đầu vào hợp lệ đúng mã số thuế, đúng tên hàng, đúng thuế suất, đúng thời điểm.
- Hồ sơ hợp đồng/biên bản nghiệm thu/phiếu xuất–nhập kho tùy nghiệp vụ.
- Chứng từ thanh toán đặc biệt các khoản cần thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định thuế.
- Đối chiếu công nợ và luồng phê duyệt mua hàng.
Thuế TNDN: thay đổi quan trọng, thuế suất – ưu đãi – chi phí được trừ
Điểm mốc hiệu lực và văn bản nền
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025 số 67/2025/QH15 có hiệu lực từ 01/10/2025.
- Một số nội dung mới liên quan đến thuế suất và cách áp dụng cũng được tổng hợp/diễn giải theo pháp luật hiện hành.
Thuế suất 20%
Theo thông tin tổng hợp quy định, thuế suất phổ biến là 20%, nhưng có nhóm doanh nghiệp áp dụng mức 15% hoặc 17% theo ngưỡng doanh thu năm, đây là điểm doanh nghiệp SME hay bỏ sót khi lập kế hoạch thuế.
Việc bạn nên làm ngay:
- Rà soát doanh thu năm theo chuẩn ghi nhận kế toán–thuế thống nhất.
- Mô phỏng 2–3 kịch bản doanh thu để xem tác động thuế suất đến lợi nhuận sau thuế.
Ưu đãi thuế: chỉ được hưởng khi hồ sơ – điều kiện khớp
Luật mới vẫn duy trì tư duy: ưu đãi có thể gồm thuế suất ưu đãi, miễn/giảm theo thời gian cho nhóm ngành, địa bàn, dự án… nhưng doanh nghiệp chỉ hưởng an toàn khi:
- Có quyết định/giấy tờ dự án, ngành nghề đúng danh mục
- Theo dõi riêng doanh thu/chi phí/thu nhập của hoạt động ưu đãi khi cần tách bạch
- Lưu đủ hồ sơ chứng minh điều kiện ưu đãi
Chi phí được trừ: chuẩn hóa để tránh bị loại khi quyết toán
Thực tế quyết toán TNDN thường rủi ro ở các nhóm chi:
- Chi không đủ hợp đồng/biên bản nghiệm thu/deliverable
- Chi dịch vụ marketing/agency/hoa hồng nhưng thiếu đối soát
- Chi công tác phí/phúc lợi nhưng thiếu quy chế và chứng từ đầy đủ
- Chi mua hàng nhưng luồng duyệt lỏng, chứng từ đứt đoạn
Gợi ý: xây bộ hồ sơ tối thiểu cho từng loại chi phí để kế toán – mua hàng – bộ phận đề nghị chi làm đúng ngay từ đầu, giảm rủi ro loại chi phí cuối năm.
Thuế TNCN & tiền lương: điểm mới ảnh hưởng doanh nghiệp
Thuế TNCN là thuế của cá nhân, nhưng doanh nghiệp là bên khấu trừ, kê khai và quyết toán ở rất nhiều trường hợp. Khi chính sách TNCN thay đổi, các điểm bị ảnh hưởng trực tiếp thường là:
Bảng lương & khấu trừ tại nguồn
- Cập nhật biểu thuế, ngưỡng tính thuế, giảm trừ… theo quy định mới theo thông tin truyền thông chính thống, Luật Thuế TNCN sửa đổi hướng tới nhiều ưu đãi hơn cho người nộp thuế và có thay đổi về biểu thuế.
- Cập nhật công thức trên phần mềm lương/ERP và quy trình kiểm tra chéo.
Hồ sơ người phụ thuộc & giảm trừ
- Doanh nghiệp thường gặp lỗi ở: đăng ký người phụ thuộc muộn, hồ sơ thiếu, thông tin không khớp.
- Nên có quy trình onboarding thuế TNCN cho nhân sự mới và rà soát định kỳ.
Quyết toán TNCN cuối năm
- Chuẩn hóa dữ liệu: mã số thuế cá nhân, tổng thu nhập chịu thuế, khoản miễn/giảm, chứng từ khấu trừ…
- Nếu có nhân sự thay đổi nơi làm, cần quy trình xử lý giấy tờ rõ ràng để tránh lệch quyết toán.
Xem thêm: Hướng dẫn quy trình làm báo cáo thuế chi tiết
Tình huống thực tế theo ngành
Dưới đây là vài tình huống hay gặp để bạn dễ soi vào doanh nghiệp mình:
Thương mại – bán lẻ – phân phối
- Rủi ro lớn nhất: áp sai thuế suất/nhóm hàng khi có chính sách giảm VAT 8% hàng được giảm và hàng không được giảm.
- Gợi ý: tạo mã hàng kèm nhóm thuế trong phần mềm bán hàng; khóa quyền sửa thuế suất thủ công.
Dịch vụ agency, marketing, tư vấn
- Hay bị loại chi phí TNDN vì thiếu: scope công việc, nghiệm thu/deliverable, đối soát hiệu quả, chứng từ thanh toán.
- Gợi ý: checklist bắt buộc gồm: hợp đồng + phụ lục KPI + nghiệm thu theo kỳ + bảng đối soát + hóa đơn + thanh toán.
Sản xuất
- VAT đầu vào lớn, dễ phát sinh hoàn/khấu trừ: cần kỷ luật chứng từ, đối chiếu kho–hóa đơn–thanh toán.
- Gợi ý: chuẩn hóa BOM/định mức, biên bản xuất–nhập kho, đối chiếu theo lô.
Công ty có nhiều lao động thời vụ/cộng tác viên
- Rủi ro TNCN ở khâu khấu trừ/chi trả, chứng từ và quyết toán.
- Gợi ý: chuẩn hóa hợp đồng cộng tác, quy định chi trả, chứng từ khấu trừ, danh sách chi trả theo kỳ; rà soát MST cá nhân.
Kết luận
Chính sách thuế mới doanh nghiệp trong giai đoạn 2025–2026 tác động mạnh nhất vào 3 điểm: VAT thuế suất/giảm 2%, TNDN luật mới và cách tối ưu hợp lệ, và hóa đơn điện tử/chứng từ quy trình tuân thủ. Liên hệ ngay với Vinata để được tư vấn hỗ trợ miễn phí.
