Trả lời nhanh: Chi phí không được khấu trừ (không được trừ) là các khoản chi doanh nghiệp đã chi nhưng không được tính vào chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, do không đáp ứng điều kiện của Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15 hoặc thuộc danh mục bị loại trừ. Doanh nghiệp vẫn hạch toán vào sổ kế toán nhưng phải loại ra khi lập tờ khai quyết toán.
Trong quá trình hạch toán và quyết toán thuế, không ít doanh nghiệp bị loại chi phí chỉ vì sai chứng từ, sai điều kiện thanh toán hoặc ghi nhận chưa đúng bản chất khoản chi. Vậy chi phí không được khấu trừ là gì và đâu là những nhóm chi phí doanh nghiệp hay gặp nhất? Bài viết này Vinata sẽ tổng hợp các khoản chi thường bị loại khi tính thuế, nêu dấu hiệu nhận biết nhanh, kèm lưu ý hồ sơ – chứng từ để kế toán/doanh nghiệp chủ động rà soát, giảm rủi ro truy thu và phạt chậm nộp.
Chi phí không được khấu trừ là gì? Hiểu đúng để tránh bị loại khi quyết toán
Trong thực tế kế toán – thuế, cụm từ chi phí không được khấu trừ thường được dùng để nói về khoản chi không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Nói đơn giản: doanh nghiệp có chi tiền thật, nhưng khi quyết toán thuế TNDN cơ quan thuế không chấp nhận khoản đó để giảm thu nhập tính thuế, nên doanh nghiệp phải loại ra/điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế.
Từ 01/10/2025 theo Luật Thuế TNDN 2025 và các hướng dẫn tại Nghị định 320/2025/NĐ-CP ban hành 15/12/2025, áp dụng từ kỳ tính thuế TNDN năm 2025, doanh nghiệp cần đặc biệt chú ý điều kiện chứng từ – thanh toán vì có điểm quan trọng: ngưỡng bắt buộc thanh toán không dùng tiền mặt là từ 05 triệu đồng/lần.

Các khoản chi phí không được khấu trừ doanh nghiệp hay gặp nhất
Khi quyết toán thuế TNDN, rất nhiều khoản chi phát sinh thật nhưng vẫn bị loại vì thiếu hồ sơ – sai điều kiện – không chứng minh được phục vụ SXKD. Dưới đây là các nhóm hay bị loại nhất và cách nhận biết nhanh:
Chi không đủ hồ sơ: thiếu hóa đơn/chứng từ, hóa đơn sai, chứng từ không hợp lệ
Đây là nhóm dính nhiều nhất vì doanh nghiệp thường chỉ có hóa đơn, nhưng thiếu bộ hồ sơ chứng minh giao dịch. Trường hợp phổ biến:
- Không có hợp đồng/đơn đặt hàng hoặc hợp đồng không thể hiện rõ phạm vi, đơn giá, thời gian, điều khoản thanh toán.
- Thiếu biên bản nghiệm thu – bàn giao – thanh lý đặc biệt với dịch vụ: marketing, thiết kế, sửa chữa, vận chuyển, gia công….
- Thiếu chứng từ nội bộ: đề nghị mua hàng, phiếu nhập/xuất, xác nhận hoàn thành, email trao đổi, bảng chấm công/bảng phân bổ… khiến chi phí không có câu chuyện.
- Hóa đơn có nhưng khó chứng minh liên quan SXKD: mua sắm mang tính cá nhân, tiếp khách không có danh sách/agenda, quà tặng không có chương trình/đối tượng nhận, chi phí đi lại không có lệnh công tác…
Xem thêm: Rủi ro thuế doanh nghiệp: Những khoản chi dễ bị loại khi quyết toán
Chi từ 05 triệu đồng trở lên nhưng thanh toán tiền mặt
Theo hướng dẫn mới, khoản mua hàng hóa, dịch vụ và các khoản thanh toán khác từng lần từ 05 triệu đồng trở lên cần có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt để được tính chi phí được trừ.
Các tình huống rất hay dính:
- Mua dưới 5 triệu/lần nhưng mua nhiều lần trong cùng ngày, tổng từ 5 triệu trở lên → vẫn có rủi ro bị yêu cầu chứng minh thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định áp dụng theo ngày/một đối tượng bán.
- Ghi nhận chi phí khi chưa thanh toán: doanh nghiệp có thể tạm tính chi phí được trừ, nhưng đến lúc thanh toán nếu lại trả tiền mặt thì phải kê khai/điều chỉnh giảm chi phí ở kỳ phát sinh thanh toán tiền mặt, kể cả khi đã có quyết định thanh tra/kiểm tra.
Tiền phạt vi phạm hành chính, phạt thuế, tiền chậm nộp
Nhóm này thường bị loại vì bản chất không phục vụ tạo doanh thu và thường được liệt kê trong danh mục chi không được trừ:
- Phạt vi phạm hành chính như giao thông, đăng ký kinh doanh, môi trường, lao động….
- Phạt về thuế, kế toán; tiền chậm nộp theo quản lý thuế.

Các khoản thuế không được tính vào chi phí trong nhiều trường hợp
Doanh nghiệp hay nhầm giữa thuế phát sinh và chi phí được trừ. Một số khoản thường bị loại gồm:
- Thuế GTGT đầu vào đã được khấu trừ hoặc đã hoàn;
- Thuế GTGT nộp theo phương pháp khấu trừ;
- Thuế TNDN trừ một số trường hợp nộp thay theo hợp đồng với nhà thầu/đối tác nước ngoài theo thỏa thuận doanh thu không bao gồm thuế;
- Thuế TNCN trừ trường hợp hợp đồng lao động thỏa thuận lương NET, DN nộp thay theo đúng quy định/hồ sơ.
Chi phúc lợi cho người lao động vượt trần
Chi phúc lợi thường bị loại ở phần vượt mức khống chế theo quy định.
Sai lầm hay gặp:
- Có chi thực tế nhưng không có quy chế/quyết định chi hoặc không có danh sách người hưởng, ký nhận.
- Gộp phúc lợi vào chi hoạt động làm hồ sơ không rõ, khi thanh tra dễ bị loại.
Lãi vay nhạy khi quyết toán
Lãi vay là nhóm chi phí dễ bị soi vì liên quan vốn, góp vốn, và chuyển giá.
- Chưa góp đủ vốn điều lệ nhưng phát sinh vay: phần lãi vay tương ứng có rủi ro bị loại/không được trừ tùy hồ sơ và thời điểm góp vốn.
- Doanh nghiệp có giao dịch liên kết: chi phí lãi vay có thể bị khống chế theo trần 30% EBITDA theo Nghị định 132/2020/NĐ-CP sau khi trừ lãi tiền gửi, lãi cho vay.
Điều kiện để một khoản chi được khấu trừ
Để một khoản chi được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN, nguyên tắc cốt lõi là:
- Phát sinh thực tế và liên quan hoạt động SXKD của doanh nghiệp.
- Có đủ hóa đơn, chứng từ theo quy định.
- Từ 05 triệu đồng/lần trở lên: phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt kể cả trường hợp cộng dồn nhiều lần mua trong cùng ngày.
- Không thuộc danh mục các khoản chi không được trừ theo quy định như phạt vi phạm, phần phúc lợi vượt trần, thuế bị loại….

Xem thêm: Dịch vụ kế toán thuế trọn gói
Cách xử lý khi phát hiện chi phí không được khấu trừ
Bạn có thể xử lý theo đường đi sau để giảm rủi ro khi quyết toán:
Bước 1: Xác định lý do bị loại thuộc nhóm nào
- Thiếu hồ sơ/chứng từ?
- Sai điều kiện thanh toán ≥ 5 triệu nhưng tiền mặt?
- Thuộc danh mục bị loại phạt, thuế, phúc lợi vượt trần, lãi vay bị khống chế…?
Bước 2: Nếu là thiếu hồ sơ → hoàn thiện hồ sơ trước khi chốt kỳ
Ưu tiên bổ sung/chuẩn hóa: hợp đồng, phụ lục, nghiệm thu, bàn giao, bảng kê, quy chế nội bộ, quyết định, chứng từ liên quan.
Bước 3: Nếu vướng thanh toán tiền mặt
- Nếu chưa thanh toán: lên kế hoạch thanh toán không dùng tiền mặt đúng quy định.
- Nếu đã thanh toán tiền mặt: chuẩn bị phương án điều chỉnh giảm chi phí ở kỳ phát sinh thanh toán tiền mặt theo hướng dẫn tại Nghị định 320.
Bước 4: Khi lập quyết toán thuế TNDN
- Các khoản không được trừ cần theo dõi riêng để điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế tránh bỏ sót rồi bị truy thu + phạt.
- Với các khoản bị khống chế phúc lợi vượt trần, lãi vay trần… → xác định phần vượt để loại đúng phần.

Điều kiện chi phí được trừ khi tính thuế TNDN (cập nhật 2025–2026)
- Khoản chi thực tế phát sinh, liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh.
- Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp theo quy định.
- Hóa đơn mua hàng hóa, dịch vụ từ 5 triệu đồng trở lên phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt (theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP hướng dẫn Luật Thuế TNDN số 67/2025/QH15); chi trả lương, thưởng từ 5 triệu đồng cũng cần thanh toán không dùng tiền mặt để được trừ theo hướng dẫn của cơ quan thuế.
Những điều kiện này áp dụng song song với điều kiện khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, nên một hóa đơn thanh toán tiền mặt từ 5 triệu đồng có thể bị loại cả thuế GTGT đầu vào lẫn chi phí được trừ.
Đọc thêmTrích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi 2026: Mức trích và cách tínhTrích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi khi khóa sổ 31/12/2026: điều kiện hồ sơ, mức trích 30%–100% theo tuổi nợ, cách trích bổ…Xử lý khi phát hiện chi phí không được trừ
- Vẫn hạch toán đúng bản chất khoản chi trên sổ kế toán.
- Tổng hợp riêng các khoản không được trừ để điều chỉnh tăng thu nhập chịu thuế trên tờ khai quyết toán.
- Nếu đã quyết toán, khai bổ sung trong thời hạn 5 năm và nộp tiền chậm nộp (nếu có).
- Rà soát nguyên nhân, cập nhật quy chế tài chính để tránh lặp lại.
Phân biệt chi phí không được trừ và thuế GTGT không được khấu trừ
| Tiêu chí | Chi phí không được trừ (TNDN) | Thuế GTGT không được khấu trừ |
|---|---|---|
| Bản chất | Khoản chi bị loại khi tính thu nhập chịu thuế | Thuế GTGT đầu vào không được trừ vào thuế đầu ra |
| Xử lý | Điều chỉnh trên tờ khai quyết toán TNDN | Không kê khai khấu trừ, có thể tính vào chi phí hoặc nguyên giá nếu đủ điều kiện |
| Căn cứ | Luật Thuế TNDN 2025, Nghị định 320/2025/NĐ-CP | Luật Thuế GTGT 2024 |
Câu hỏi thường gặp
Chi phí không được trừ là gì?
Là khoản chi không được tính vào chi phí khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.
Chi phí không được trừ có phải hạch toán không?
Có. Vẫn hạch toán vào sổ kế toán nhưng loại ra khi quyết toán thuế.
Hóa đơn 5 triệu đồng trả tiền mặt có được trừ không?
Không được trừ khi tính thuế TNDN theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP.
Thuế GTGT không được khấu trừ có tính vào chi phí không?
Có thể tính vào chi phí hoặc nguyên giá tài sản nếu khoản chi đủ điều kiện được trừ.
Đã quyết toán mới phát hiện chi phí không được trừ thì làm gì?
Khai bổ sung tờ khai quyết toán trong thời hạn 5 năm và nộp tiền chậm nộp nếu phát sinh.
Kết luận
Chi phí không được khấu trừ không phải lúc nào cũng do doanh nghiệp chi sai, mà phần lớn đến từ thiếu hồ sơ hoặc không đáp ứng điều kiện thanh toán – chứng từ. Từ giai đoạn áp dụng theo Luật Thuế TNDN 2025 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP, điểm cần rà soát kỹ là ngưỡng 05 triệu đồng/lần phải thanh toán không dùng tiền mặt và nguyên tắc nếu đã thanh toán tiền mặt thì phải điều chỉnh giảm chi phí ở kỳ thanh toán. Liên hệ với Vinata ngay để được tư vấn hỗ trợ miễn phí.
Căn cứ pháp lý và nguồn tham khảo
- Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp số 67/2025/QH15 (hiệu lực 01/10/2025) – Cổng Xây dựng chính sách, pháp luật
- Luật Thuế giá trị gia tăng số 48/2024/QH15 – Cổng thông tin điện tử Chính phủ
- 6 điểm mới của Luật Thuế GTGT 2024 – Cổng Xây dựng chính sách, pháp luật
- Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (hiệu lực 01/7/2026) – Cổng thông tin điện tử Chính phủ
- Những điểm mới của Luật Quản lý thuế 2025 – Cổng Xây dựng chính sách, pháp luật
Bài viết mang tính tham khảo, cập nhật theo văn bản có hiệu lực đến ngày 29/10/2026. Doanh nghiệp nên đối chiếu với hướng dẫn của cơ quan quản lý trực tiếp hoặc liên hệ Kế toán Vinata để được tư vấn cho trường hợp cụ thể.
Tin liên quan
Tài chính doanh nghiệpKế hoạch dòng tiền cuối năm 2026: lịch chi thuế, BHXH, lương Tết
Tài chính doanh nghiệpKẾ TOÁN VINATA – GIẢI PHÁP QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TOÀN DIỆN CHO DOANH NGHIỆP KHỞI NGHIỆP
Tài chính doanh nghiệpSo Sánh Chi Phí Giữa Thuê Kế Toán Nội Bộ Và Sử Dụng Dịch Vụ Kế Toán Thuế Tại Vinata
Tài chính doanh nghiệpDịch vụ kế toán thuế trọn gói: Giải pháp tối ưu chi phí cho doanh nghiệp 2026
Tài chính doanh nghiệpTiết kiệm 70% chi phí vận hành với dịch vụ kế toán trọn gói tại Vinata
Tài chính doanh nghiệpĐánh giá tài chính doanh nghiệp – Thực trạng và những điểm cần lưu ý












